Periodontitis nedir?

Diş kuronu mine (emay) ile kaplıdır. Altında diş kemiği (dentin) ve onun da altında diş siniri (pulpa) bulunur. Tam olarak pulpa; sinir, kan damarları ve bağ dokusundan oluşur. Mine tabakasında sinir yoktur ve bu nedenle hissizdir; ancak altındaki dentin sinir lifleri ile beslenir. Bu yüzden diş kökü yüzeyi ağrıya karşı hassastır.

Dentin, kökün ana bileşenidir. Kök ayrıca sement adı verilen sert bir tabaka ile kaplıdır. Diş, tüm kök yüzeyi boyunca periodontal lifler aracılığıyla çene kemiğine tutunur. Bu lifler bir yandan kök dentinine, diğer yandan çene kemiğine demirlenmiştir.

Diş kökü diş kuronundan daha uzundur. Özellikle üst çenedeki köpek dişleri (kanin) genellikle çok uzun köklere sahiptir.

Tam olarak gingiva, dişleri kemiğe sabitleyen dokunun dış sınırını oluşturur. Gingiva ince bir üst tabaka (epitel) ve altında daha kalın, lifli bir tabakadan (bağ dokusu) oluşur. Bu tabaka birçok bağ dokusu lifinin yanı sıra kan damarları da içerir. Bu nedenle sağlıklı diş eti soluk pembe renktedir.

Diş eti kenarında oluşan iltihaplanma (gingivitis), iltihap nedeniyle bağ dokusundaki kan damarlarının genişlemesi sonucu diş etinin kırmızı veya koyu kırmızı görünmesine neden olur.

Evde ağız hijyeninin optimize edilmesiyle bu bakteri plağı düzenli olarak temizlenir ve böylece diş etleri birkaç gün içinde tekrar iyileşebilir.

Gingivitis nadir görülen bir hastalık değildir. Her insan hayatı boyunca ağzında birkaç kez böyle bölgelerle karşılaşır. Ancak bunlar, o bölgelerin yeterince iyi temizlenmediğinin bir işaretidir. Ayrıca bu durum periodontitis oluşumu için de bir risk teşkil eder.

Hamilelik sırasında hormonal nedenlerle gingivitise eğilim artar. Anne adayları evde ağız hijyenine özellikle dikkat etmeli ve hamilelik sırasında diş hekimi muayenesinden geçmelidir.

«Periodonsiyum» terimi, dişi çene kemiğine sabitleyen tüm bileşenleri ifade eder. Bunlara diş eti (gingiva), diş taşıyan çene kemiği, tutunma lifleri ve kök yüzeyindeki sement tabakası dahildir.

Periodonsiyum, dişlerin çene kemiğine sabitlenmesini sağlar. Tutunma lifleri sayesinde dişler, yüksek çiğneme kuvvetlerine karşı bile işlevsel dayanıklılık kazanır.

Sağlıklı bir dişte periodonsiyum tüm diş kökünü çevreler. Ancak periodontitis gibi iltihaplı bir hastalık durumunda diş taşıyan çene kemiği erimeye başlar.

Diş eti kenarındaki iltihaplanmanın (gingivitis) bir sonucu olarak, tutunma lifleri ve çene kemiği yıkıma uğrayabilir. Sağlıklı lif yapısının yerini diş boyunca uzanan bir diş eti cebi alır. Buradaki kök yüzeyi bakteriyel plak ve diş taşı ile kaplıdır.

Liflerin ve çene kemiğinin kaybı diş sallanmasına yol açabilir. Eğer hastalık fark edilmez ve tedavi edilmezse, yıkım o kadar ilerleyebilir ki dişler çiğneme işlevini yitirir ve çekilmesi (ekstrakte edilmesi) gerekir.

İnsanlığın yaklaşık yüzde 40'ı periodontitisten muzdariptir. Yetişkin nüfus için günümüzdeki diş kayıplarının yaklaşık %70'inin periodontitisten kaynaklandığı tahmin edilmektedir.