Diagnose van parodontitis

Zelfbeoordeling van het tandvlees, bijvoorbeeld thuis voor een spiegel, is niet voldoende voor een correcte evaluatie omdat het onmogelijk is om zelf vast te stellen of de verankeringsstructuren van de tand al beschadigd zijn door ontsteking van het tandvlees. Tandvleespockets kunnen ook niet zelf worden gedetecteerd.

Alleen een goed klinisch onderzoek in de tandartspraktijk met een zogenaamde pocketsonde (parodontale sonde) kan informatie geven over of het tandvlees gezond is, of er sprake is van tandvleesontsteking (gingivitis), of dat er een ziekte van de verankeringsstructuren van de tanden (parodontitis) aanwezig is.

Het basis parodontaal onderzoek wordt gedaan om snel te bepalen of er tandvleesproblemen zijn. Het is een eenvoudige manier om vast te stellen of er sprake is van gingivitis of om parodontitis op te sporen.

Met behulp van een pocketsonde (parodontale sonde) wordt de penetratiediepte bij de tandvleesrand voorzichtig en nauwkeurig gemeten.

Na dit korte onderzoek wordt alleen verder onderzoek gedaan als er aanwijzingen zijn voor schade aan de structuren die de tanden in het kaakbot vasthouden. Dit verdere onderzoek omvat de zogenaamde parodontale status en aanvullende röntgenfoto's.

Bij het klinisch onderzoek met de pocketsonde (parodontale sonde) wordt de insteekdiepte van de sonde in de tandvleespocket gemeten op maximaal zes plaatsen per tand tot op een millimeter nauwkeurig. Specifiek wordt de lengte tussen de tandvleesrand en de bodem van de pocket gemeten. Dit wordt de pocketdiepte genoemd. Op gezonde plaatsen is de pocketdiepte maximaal 3 mm. Op plaatsen waar de parodontitis al heeft geleid tot een afbraak van de tandverankering, kan de pocketdiepte 4 mm of meer zijn.

Bovendien wordt in een zogenaamde parodontiumstatus de hoogte van het kaakbot (aanhechtingsniveau) nauwkeurig vastgelegd. Een parodontiumstatus is onmisbaar voor de diagnose en het plannen van de behandeling. De parodontiumstatus kan in elke tandartspraktijk online worden geregistreerd en hergebruikt: www.periodontalchart-online.com.

De diagnose parodontitis kan alleen definitief worden bevestigd met de noodzakelijke röntgenfoto's. De selectie van de röntgenfoto's die nodig zijn om parodontitis te diagnosticeren, kan pas worden gemaakt na het klinisch onderzoek. Dit kan overmatige blootstelling aan straling voorkomen.

In het eenvoudigste geval bestaan röntgenbevindingen uit 2 opnames (bitewings) en in het meest uitgebreide geval bestaat het uit een zogenaamd röntgenstatus met maximaal 14 extra röntgenfoto's of een panoramische röntgenfoto. De gemaakte röntgenfoto's moeten het kaakbot laten zien dat de tand omringt en het mogelijk maken om de ernst van het botverlies in te schatten.

Bij elke röntgenfoto die in de tandartspraktijk wordt gemaakt, moet het gebit worden gecontroleerd op zowel cariës als parodontitis.

Met moderne microbiologische testen wordt de samenstelling van de tandplak getest op de volgende schadelijke soorten bacteriën:

• Prevotella intermedia
• Porphyromonas gingivalis
• Aggregatibacter actinomycetemcomitans
• Treponema denticola

De kosten van deze extra diagnostische inspanning zijn gerechtvaardigd als de verkregen informatie leidt tot een betere behandeling of als onnodige behandeling kan worden vermeden.

In 1999 werd in de VS de eerste internationale workshop gehouden voor de classificatie van parodontale aandoeningen. Het belangrijkste nieuwe kenmerk ten opzichte van de Europese classificatie van 1993 was dat de vormen van de ziekte niet langer primair werden gedefinieerd op basis van de leeftijd van de patiënt op het moment van de eerste diagnose (bijv. juveniele en volwassen parodontitis). De nieuwe vormen chronische en agressieve parodontitis werden geïntroduceerd, evenals bijvoorbeeld parodontitis die geassocieerd kan worden met systemische ziekten.

Maar de nieuwe classificatie sinds 2018 maakt geen onderscheid meer tussen chronische en agressieve parodontitis. Parodontitis wordt nu beschreven – in lijn met de classificatie van diabetes – met behulp van staging (stadiëring) en grading (graad).